Kayak Sakatlanmaları

Kayak sırasında sakatlanmalar binde 2-3 oranında görülür ve çoğu direkt darbeden kaynaklanır. En basit ve kaba darbe türü, direkt düşmedir; burada düşme açısı ve yönü ile karın sertliği belirleyicidir. Diğer bir darbe türü, kayakçının ağaç ya da kaya gibi nesnelere çarpmasıdır. Üçüncü darbe türü, iki kayakçının çarpışmasıdır. Kayak sırasında ciddi yaralanmalar oluşabilmesine rağmen, ölüm riski çok düşüktür.Tüm sakatlanmalarda hızın belirleyici rolü olduğu çok kolay tahmin edilebilir. Her zaman dikkat edilmesi gereken, kontrollü ve mantıklı bir hızda kaymaktır.
 
Kayağa nasıl hazırlanmalı?
Maalesef spor, birçoğumuzun günlük yaşantısında önemli bir yer tutmuyor. Bu yetmiyormuş gibi genellikle vücudumuzu hazırlamadan telaşla kaymaya gidiyoruz. Oysa bu sporu yapmaya engel bir durumunuz olmasa bile, yaralanmaların önüne geçebilmek için çok iyi bir kondisyonunuzun olması gerekiyor. Bunun için yapabileceğiniz en basit çalışmalardan biri, duvara sırtınızı yaslayıp, oturur pozisyonda durmak. Yaklaşık 3 dakika bu pozisyonda durun. Ardından sırtınızı duvarda kaydırarak tekrar dik pozisyona ulaşın. Denge için önemli olan kasları çalıştırmak için bir adın öne atarak tek bacak çömelme, geniş duruşla yana çömelme etkili egzersizlerdir. Ayrıca, sırtüstü pozisyonlarda omuzlar ve gövdeyi kaldırma ve de omuzları dönerek diğer taraf bacağa doğru kaldırma, yüzüstü pozisyonda omuzları ve gövdeyi kaldırma gövde kaslarını çalıştırır. Şınav çekme ve ayaklar yerdeyken elleri masanın kenarına koyarak vücudu kaldırma kol kaslarını kayağa hazırlar. Doserband ya da Theraband ile kas güçlendirme egzersizleri yapmanızda da yarar var. Kalça ve üst bacak kaslarınızı güçlendirmek için de spor merkezlerinde bulunan bisiklet ve step makinesi kullanabilirsiniz. Kayak öncesi yapacağınız 10 dakikalık aerobik aktiviteleri ve 5 dakikalık germe hareketleri de bel, boyun ve bacak zedelenmelerinin önlenmesi açısından çok önemli. 
  
  
 
Sık Görülen Kayak Sakatlanmaları
 
Kalça ve Uyluk Kemiği Yaralanmaları
Yana düşme sırasında kalçaya direkt darbe ya da uyluk kemiğine döndürücü darbe gelebilir. Bu darbeler yaşlı ve osteoporozu olanlarda çok kolay kalça kırığına sebep olabilir. Gençlerde, darbe yeterli kuvvete sahipse kalça çıkığı ya da uyluk kemiği kırıkları görülür.
 
Diz Yaralanmaları
Kayak sırasında en sık yaralanma dizde görülür. Ön çapraz bağ özellikle hasar görmeye yatkındır. Bu, ayağın kayağa sıkıca bağlıyken darbenin bu bağı hasara uğratmasından ileri gelir. Bu hasar, bağlantıların açılması gerçekleşmeden ve çok hızlı biçimde olabilir. Diz sakatlanması sırasında bir sesin duyulduğu da ifade edilmişse, muhakkak manyetik rezonans tetkiki ile dizin incelenmesi gerekir. Bu hastaların çoğu ameliyat olmak zorunda kalacaklardır. Ön çapraz bağ hasarı ile birlikte ya da bağımsız olarak, dizdeki diğer bağlar ya da menüsküsler de hasara uğrayabilir. Sakatlanma sırasında hız ne kadar yüksekse hasar o kadar önemli olacaktır. Dize şiddetli yan darbeler, kemik hasarlarına da sebep olabilir.
 
Kaval Kemiği Kırıkları
Yeni çizmeler sayesinde, kaval kemiği kırıklarının sıklığı azaltıldı. Düşük çizmelerin bu kırıklara yol açma potansiyeli daha yüksektir. Buna rağmen, bu kırıklar çocuk kayakçılarda görülmeye devam ediyor. Çocuklarda bu kırıklar, döndürücü darbe sırasında ortaya çıkar. Kişinin yaşına uygun tedavi yöntemi seçilmesi gerekir. Ancak, bu kırıkların çoğu ameliyat tedavisi gerektirir.
 
Omuz Sakatlanmaları
 
Omuz sakatlanmaları az oranda görülür. Kayarken omuz yaralanması yaşayan kişilerin çoğu acil girişime ihtiyaç duymadan kaymaya devam edebilirler. Bunların çoğu, kolun yana açık durumda iken düşme ya da omuza direkt darbeden ileri gelir. Kas zorlanmaları, omuz çıkıkları, köprücük kemiği kırıkları, akromyoklaviküler eklem çıkıkları görülebilir. Yaralanan dokuya uygun tedavi yöntemi seçilmeyebilir.
 
Kayakçı Başparmağı
Kayak sırasında başparmağın dışa ve arkaya zorlanması sonucu, başparmak ekleminin zorlanması sık görülen bir sakatlanmadır. Bu sakatlanma ile birlikte el bileğinin iç yanındaki bağda da hasar oluşur. Başparmak eklemi çevresinde morarma ve el bileğinde ağrı görülür. Hafif yaralanmalar 2-3 haftalık tespit ile tedavi edilir. Daha ileri olanlar için ameliyat gerekir.
 
 
 
 
Sakatlanmaları Önleme
 
Tekniğin ve Deneyimin Rolü
Yeterli sayıda ders almamış yeni başlayanlarda sakatlanmalar daha sıktır. Bundan kaçınmak için, doğru tekniğin ve deneyimin gelişmesine zaman tanımak gerekir.
 
Kondisyonun Rolü
Kayak sakatlanmalarının çoğunun öğleden sonra olması, yorgunluk ve kondisyonun koruma ve engelleme açısından ne kadar önemli olduğunu gösterir. Daha önce alkol alınmış olması da, dikkat ve dengeyi olumsuz etkiler. Ayrıca, yeterli sıvı alımına sürekli dikkat edilmesi ile yüksek rakımda spor yapmanın riski azaltılabilir.
 
Kask Kullanımı
Kafa travmalarını azalttığı gösterildiği için bazı spor dallarında yaygın biçimde kullanılan kask, kayak sırasında zorunlu aksesuar halini almamıştır. Bazı araştırmalar kask kullanımının kayak sırasındaki kafa darbelerini azalttığını göstermiş olmasına rağmen, kullanmadan önce fiyat ve kullanım rahatlığı yönleri karar vermeyi zorlaştırabilir. Belki zamanla, yeni başlayanlar ve çok deneyimli ve agresif stile sahip olanlar için kullanımı önerilebilir.
 
Bağlantıların Rolü
 
Bağlantıların otomatik olarak açılması sakatlanmaların engellenmesi için kritik rol oynar. Darbe sırasında kayağın ayağa bağlı kalması ayakta ve dizde ciddi sakatlanmalara sebep olur. Bundan dolayı, bağlantıların çok iyi ayarlanması ve bunların bakımının yapılması ve sürekli gözden geçirilmeleri çok önemlidir.
 
Yaralanmalarda Tedavi Süreci
Kayak sırasındaki ciddi yaralanmalar yüksek hız ve darbeden kaynaklandığından, önemli bir kısmı ameliyat gerektirecektir. Eklemlerin, kaslar ve tendonların basit yaralanmalarında ortalama 2-3 haftalık dinlenme, yapıların kendilerini onarmasına yeterli zaman tanıyacaktır. Basit yaralanmalarda (kas, tendon ve bağların hafif hasarlarında) 2-3 hafta boyunca aşamalı olarak kuvvetlendirici egzersizler yaptıktan sonra kayağa dönülebilir. Hangi egzersizleri yapmanız gerektiğini öğrenmek için bir fizik tedavi uzmanı ya da bir spor fizyoterapistine başvurmanız gerekir. Daha uzun süreli dinlenme ya da alçı/atel tedavisi gerektiren yaralanmalardan veya ameliyatlardan sonra yoğun ve bazen birkaç ay sürebilecek bir fizik tedavi ve rehabilitasyon dönemi gerekir.