Kuvvetin Türleri ve Tanımları

  Kuvvet kasın dirence karşı iş yapabilme yeteneğidir. Beyaz lifler ve hızlı ünitelerin çalışması ve iş üretmesinden ortaya çıkar ve doğal olarak ATP-CP sistemi ve anaerobik metabolizmaya bağımlıdır. Aynı ağırlığı daha çok sayıda kaldırabilirseniz daha kuvvetli olduğunuz söylenebilir. Ancak, tek tanım ile kuvveti anlamamamız mümkün olamaz. Kuvvetin alt tipleri vardır:
 
Limit Kuvvet- Bir kere kaldırabildiğimiz maksimum ağırlıktır(1Repetition Maximum-1RM). Tüm sportif özelliklerin ve tüm sporların temelini oluşturan, en önemli kas özelliğidir. Limit kuvvetin fazla olması sayesinde, çeşitli pozisyonlarda vücut konumunun değiştirilmesi, ani dış etkenlere karşı eklemlerin korunması mümkün olur. Ayrıca, yüksek bir limit kuvvet zemini sonrasında kasların diğer özelliklerinin de daha hızlı geliştiği bilinmektedir. Limit kuvveti fazla olan sporcular hem patlayıcı, hem de dayanıklılık sporlarında daha başarılı olabilmektedir. Limit kuvvet sporlarına örnekler, halter, powerlifting, gülle atışı, cirit atışı sporlarıdır.
 
Mutlak Kuvvet- Kasın, tüm rezervlerini ve liflerini kullandığında ortaya koyacağı kuvvettir. Kas ve tendon içindeki mekanizmaların etkisi ile tüm kas lifleri aynı anda kasılmazlar. Bunun amacı, kas ve tendona zarar verebilecek şiddette bir kasılmayı engellemek ve sonraki işler için taze kas lifleri ayırmaktır. Bundan dolayı, limit kuvvet pratikte en ağır kaldırabileceğimiz ağırlıktır. Tecrübeli sporcular önleyici mekanizmaların belirli bir miktar üstesinden gelmeyi başarırlar. Bu şekilde, limit kuvvet ve mutlak kuvvet arsındaki fark azaltılabilir. Ancak, bu asla ortadan kalkmaz.
 
 
Kuvvet Dayanıklılık- Belirli bir ağırlığı ne kadar çok sayıda kaldırırsanız, kuvvetinizi o kadar çok sürdürebilme yeteneğiniz var demektir. Kas içindeki metabolik aktivitelerin uygun antrenmanla artırılması ile, kas enerji kaynaklarını yenilemeyi başarır ve maksimuma yakın dirençlerde çalışmayı sürdürebilir. Genetik olarak belirlenmiş lif tipi ve ünitelerin oranı burada çok belirleyicidir. 1RM’nin belirli bir yüzdesini ne kadar çok sayıda kaldırırsanız belirli sporlarda daha başarılı olursunuz. Kuvvet dayanıklılığa örnek sporlar, güreş, sumo güreşi sporlarıdır.
 
Güç
 
Belirli bir ağırlığı ne kadar hızlı kaldırabilirseniz o kadar güçlü olduğunuz söylenebilir. Yani, işin gerçekleştiği süredir. Gücün 1RM ile direkt bir ilişkisi yok. 1RM’nin %70’ni 7 kez kaldırabilir ve bunu 35 saniyede yapabilecek kuvvette olabilirsiniz. Ancak, aynı ağırlığı 20 saniyede 7 kez kaldırabilen arkadaşınız sizden çok daha güçlüdür. Limit kuvvet ne kadar en temel kas özelliği olsa da, neredeyse tüm sporlarda başarının sırrı işin yapıldığı hızdadır. Top ne kadar hızlı atılırsa, gülle ve cirit ne kadar hızlı fırlatılırsa, bitiş çizgisini geçerken hangi koşucu daha hızlı olursa birinci olacaktır. Daha güçlü olan sporcu kaçınılmaz olarak daha başarılıdır. Gücün temel özellik olduğu sporlara örnekler, halter, gülle ve cirit atışı, ve voleybol sporlarıdır.
 
Başlatma Gücü- Bir anda ve hareketin başlangıcında devreye sokabildiğiniz ve birlikte çalıştırabildiğiniz lif sayısıdır. Sprintin başında fırlamak, ya da bench press yaparken barı göğüs üzerinde beklettikten sonra maksimum hızla yukarı kaldırmaya çalışmak gibi.
 
Patlayıcı Güç- Hareket başladıktan ve kas lifleri kasılmaya başladıktan sonra, gerektiği süre boyunca maksimum sayıda lifi çalışır dudumda tutmak ve sönmelerine izin vermemektir. Halter buna mükemmel örnektir. Bu patlayıcılığın daha ileri aşaması, hareket hızını giderek yükseltmeye çalışmaktır.
 
Güç Dayanıklılık- Hızlı kasılmaları sürdürebilme yeteneğidir. Özel antrenmanlarla hızlı ünitelerin yetenekleri geliştirilmişse ve daha sonra bu yeteneği sürdürebilmek için zamanla metabolik özellikler artırılmışsa, kasılma hızı çok sayıda tekrar için korunabilir. 1RM’nin %60’nı 10 tekrar kaldırabiliyorsanız ve bunu 15 saniyede yapabiliyorsanız, aynı işi 20 saniyede yapabilen kişiye göre gücünüzü daha fazla sürdürebiliyorsunuz demektir. Bir çok sporda performansın temelidir ve hızı sürdürerek skora dönüştürmek için gereklidir: futbol ve basketbolda topla oynarken, ve boksta yumruk atarken hızı düşürmeden devam etmek gerekir.
 
Dayanıklılık
 
Kasın uzun süre boyunca kasılmayı sürdürebilme yeteneğidir. Kaldırılan ağırlıkla bir ilişkisi yoktur. Dayanıklılık kasın aerobik metabolizma ile tüm besin maddelerini kullanarak ATP üretmesi dışında, kalp ve akciğer kondisiyonu ile de ilişkisi vardır. Aerobik metabolizma oksijenin varlığına bağımlı olduğu için, kalbin ve akciğerlerin sürekli ve etkili bir şekilde dokulara oksijen sunmasına bağlıdır. Kas içindeki dayanıklılık, belirli bir kasılmayı uzun süre sürdürmektir. Dayanıklılıktan söz edebilmek için kasılmanın en az 2 dakika sürmesi gerekir. Bu süre en az 30 tekrarlı setlere karşılık geldiğinden, kullanılan ağırlıkla bir ilişkisi yoktur. Dayanıklılık sporları, uzun mesafe koşu ve yüzme, maraton gibi sporlardır.
 
Performans ve Vücut Geliştirme
 
Vücut geliştirme yukarıda detayları verilen kas özelliklerinin tümünün geliştirilmesi gereken tek spordur. Kasların genetik kapasitelerinin maksimum sınırına kadar geliştirilmesi tabii ki tüm bu özelliklerin geliştirilmesi yolundan geçer. Eksiksiz bir vücut geliştirme programı tüm bu özellikleri göz önünde tutması gerekmektedir.
 
Oksijen Kullanımı
 
Vücudun oksijeni alabilme miktarı, enerji üretiminde oksijen kullanımını gösterir. Bu oran litre/dakika, mililitre/kilogram vücut ağırlığı/dakika olarak bildirilir. Kişinin bir dakikada kullanabileceği maksimum oksijen miktarı kas düzeyindeki metabolizmadan çok, kalp ve akciğer kondisyonunu gösterir.