Kas Fonksiyonunu Etkileyen Faktörler

Kasla İlgili Faktörler
 
Kasın Büyüklüğü-- Kuvveti etkileyen en önemli faktör kasın büyüklüğüdür. Kas kuvveti direkt olarak kasın büyüklüğü ile orantılıdır. Kasın büyüklüğü-- daha çok hızlı ünitelerin liflerinden kaynaklandığından-- beyaz liflerin kalınlığını yansıttığından, daha büyük kaslar her zaman daha kuvvetli ve de çoğu zaman daha hızlıdır. Ancak, kişiler arasındaki kuvvet farkı sadece kas büyüklüğü ile açıklanamaz.
Kas Lifi Tipi--  Doğuştan gelen özellikler sayesinde ya da antrenman sonucu daha yüksek oranda beyaz lif ya da hızlı ünite içeren kaslar daha kuvvetli ve daha hızlıdır.
 
Sinirsel Faktörler
 
Öğrenme--  Kuvvet artışına yönelik düzenlenmiş bir antrenman programının ilk 2-3 haftası boyunca, kas büyümeden kuvvetinde artış olabilmektedir. Bu, üniteleri çalıştıran sinirlerin ve eklemlerle ilgili sinirlerin ağır yüklere karşı kasılabilmeyi öğrenmelerinden kaynaklanır. Bu şekilde, aynı anda mümkün olan en çok sayıda kas lifini kasabilme yeteneği geliştirilir. Bundan sonra elde edilecek kuvvet artışları, kasta enerji maddelerinin depolanması ve liflerin kalınlaşması ile olmaktadır.
Önleyici Faktörler--  Kas çok büyük yüklere karşı kasılırken, eklem ve tendon içindeki bazı mekanizmalar vücudu korumak için kasılmayı engelleme eğiliminde olabilirler. Bunun bilinen örneği, sağ ve sol taraftaki kasları beraber çalıştırdığımızda ortaya çıkan kuvvet, bunların ayrı kasılmalarından oluşan kuvvetin toplamından daha az olmasıdır. Bu mekanizmanın amacı, gereksiz enerji kullanımını engellemektir.
Koruyucu reflekslerin etkisi, kuvvet ve güç artırıcı antrenmanlarla azaltılabilir. Bu şekilde, öğrenmenin başlangıçtaki etkisi gibi, sinir sistemi antrenmanla eğitilebilir.
 
Mekanik Faktörler
 
Kuvvet-Hız Ilişkisi--  Kasın yaratabileceği kuvvet, kasılma hızına bağlıdır. Hızlı kasılmalarda maksimum kuvvet azdır. Kas uzarken ya da ağırlığı indirirken, en çok kuvveti oluşturabilir; ağırlığı sabit tutarken, daha az kuvvet oluşturur; ancak bu, ağırlığı kaldırırken oluşturabildiğinden daha fazladır.
Pozitif Iş-Negatif Iş--  Ağırlığı indirirken(negatif iş) ve kaldırırken(pozitif iş) harcanan enerji miktarları da farklıdır. Negatif iş sırasında harcanan enerji pozitif olan sırasında harcanana göre belirgin bir şekilde azdır. Bu, pozitif iş sırasında liflerin kayması ve birbirilerine tutunmaları için da ha fazla ATP gereksiniminden kaynaklanmaktadır.
Kısa-Alan Sertliği--  Maksimal aktivite gösteren bir kas kuvvetle uzatılırsa, daha fazla kuvvet üretecektir. Ancak, daha düşük kasılma durumunda iken kas uzatılırsa, başlangıçta büyükçe bir dirence rağmen daha sonra, maksimal kasılma durumundaki kasa göre daha az kuvvet oluşacaktır. Bu olgunun önemi, kol ya da bacağın zararlı bir güce karşı, ani kas kasılması ile, kendini koruma özelliği kazanmasındadır.
Kasın Yönü ve Tutunma Noktası--  Tendonun eklemden ne kadar uzak bir noktaya tutunduğu, kasılma hızını belirler. Eklemden uzak bir noktaya tutunmuş kaslar daha hızlı kasılabilme yeteneğine, ekleme yakın noktaya tutunmuş kaslar daha fazla kuvvet oluşturmaya yatkındır. Kişiler arasında küçük anatomik farklılıklar da olabilir ve bu sportif performansı etkiler.
Uzunluk-Gerim Ilişkisi—Kasın yaratabileceği gerim sadece kasılan liflerin özelliklerinden olmayıp, ayrıca kas içinde elastik yapıların gerilmesinden de etkilemektedir. Istirahat halindeki kas giderek daha fazla uzatılırsa, içindeki gerim giderek artacaktır. Kasın değişik uzunluklardaki maksimal kasılması, değişik gerim oluşumuna yol açacaktır. Kas lifleri en büyük gerimi, kasın istirahat uzunluğunda iken yaratırlar. Liflerin ve elastik yapıların birlikte yaratacağı en yüksek gerim, kasın istirahat durumundakinden biraz daha fazla uzunlukta iken ortaya çıkar.
Manivela Etkisi--  Tendonun tutunma açısı mekanik avantaj sağlar. Tendonun kemiğe tutunma açısı 90 dereceye ne kadar yakınsa, o kasın kasılma hızı daha yüksek olacaktır. Bu özellik, kas lif tipi ile birlikte sportif başarıda belirleyici faktörlerdir.
Kuvvet Aktarımı--  Kasın içindeki gerim değişmeden, kuvvet aktarımı değişiklikleri kasın içindeki elastik yapıların içindeki değişiklik ile gerçekleşebilir. Antrenmanla, kas içindeki elastik yapıların arttığı bilinmektedir. Bu da, kas içindeki kuvvet aktarımını kolaylaştıracaktır.
Elastik Depolama ve Boşaltma--  Kasılma, kasılma öncesi bir germe sonrası gerçekleştiğinde, kas-tendon bölgesindeki elastik enerjinin depolanması ve boşalması ile daha büyük bir kuvvet oluşumu olmaktadır. Bu aslında, negatif bir kasılmayı pozitif kasılmanın takip etmesidir. Kasılma öncesi gerilme olmadığı durumlara göre, daha fazla kuvvet ortaya çıkacaktır. Bu olgu tüm sporlarda bilinen bir şeydir. Sıçrama öncesi hafif çömelme, ya da fırlatma öncesi geriden kolun ya da bacağın getirilerek gerilmesi, buna bilinen örneklerdir.
 

 

Site Login