Diyabet Hastalığında Egzersiz
Diyabet kanda insülin seviyesinin düşük olması sonucu, kan şekerinin yüksekliği ile seyreden ve yıllarca etkilerini sürdüren bir hastalıktır. Kan şekerini 120 mg/dl üstünde olması ile tanı konur. Diyabetli kişilerde damar hastalıkları ve sinirlerin hasar görme olasılığı daha yüksektir. Tip 1 diyabette insülin üretimi yetersizdir. Çok daha sık görülen ve genetiğin önemli rol oynadığı tip 2 diyabetlilerde ise insülin seviyesi düşük, normal ya da yüksek olabilir; ancak buna rağmen kan şekeri seviyesi yüksektir. Tip 2 diyabette dokularda insüline direnç söz konusudur. İnsülin direncinin ortaya çıkmasını sağlayan faktörlerin başında obezite gelir. Tip 2 diyabetlilerin %80'i hastalığın başlangıcında obezdir.
Egzersiz tedavisinin diyabette çok önemli yeri vardır: 1- Özellikle tip 2 diyabette ken şekerini daha iyi kontrolünü sağlar. 2- Egzersizle dokuların insüline duyarlılığı artar ve sonuç olarak insülin ihtiyacı azalır. 3- Vücut yağ oranının azalmasını sağlar. Yağ oranının azalması da insülin direncini azaltır ve gerekli insülin dozu azalır. 4- Diyabette sık olan kalp-damar hastalıkları azalır. 5- Stresi azaltarak, bunun kan şekeri üzerine olan olumsuz etkisini ortadan kaldırır. Tip 2 diyabetin ortaya çıkmasını engeller. Araştırmalar düzenli egzersiz yapanlarda diyabetin daha az görüldüğünü gösteriyor.
Diyabetli hastaların bit kısmı egzersiz programına başlamadan önce egzersiz efor testine tabi tutulmaları gerekir: 1- yaşı 30'un üstünde olan tip 1 diyabetliler. 2- 15 yıldan uzun süredir tip 1 diyabetli olanlar. 3- Yaşı 35'in üstünde olan tip 2 diyabetliler. 4- Bir ya da daha fazla kalp-damar risk faktörü olan diyabetliler. 5- Biline ya da şüphe edilen kalp-damar hastalığı lanlar.
Egzersiz programı kalp-akciğer fitnesini artıran aerobik çalışma, kasların kuvveti ve dayanıklılığını artıran ağırlık çalışmasından ve vücut yağ oranını düşürmeyi amaçlayan programdan oluşmalıdır. Diyabetli kişiler egzersiz ile haftalık 1000 kalori harcamayı amaçlamalıdırlar. Bu kalori miktarı haftalık 16 km yürüyüşe karşılık gelir. Egzersiz programı yürüyüş, bisiklet, koşu bandı, veya eliptik çalışma şeklinde, haftada 4-7 seans ve her biri 20-60 dakika yapılmalıdır. Diyabetli kişilerde egzersiz sırasında ortaya çıkabilecek kalp-koroner sorunları tipik göğüs ağrısına sebep olmayabilir. Bundan dolayı, egzersiz sırasında kişinin algıladığı zorluk derecesi en önemli yol gösteren kriterdir. Ağırlık çalışması büyük kasların çalıştırıldığı ve en az 12-15 tekrardan oluşan egzersizden ibaret olmalıdır.
Dikkat edilmesi gereken hususlar: 1- Egzersizin her saatine karşılık 15-30 g karbonhidrat ilavesi almak gerekebilir. 2- Egzersizden önce ve sonra kan şekeri ölçümü yapılmalıdır. 3- Egzersiz öncesi insülin dozu düşürülmelidir. 4- Diyabetlilerde sık olan ayak sorunları ve yaraları koşu bandı gibi bazı aletlerin kullanımını sakıncalı hale getirir.