Kahramanlarım 10

Normlar içinde kalmak sadece belirli kurallar içinde davranmayı taahhüt etmektir. Bu doğruyu yaptığımız anlamına gelmez. Ama çok kolaydır. Elinizde kurallar ve tarifler olur ve bunlara göre herşeyi tanımlar, sınıflar ve yargılarsınız ve kararınızı verisiniz. Bunun tehlikelerini çarpıcı biçimde, toplumları sınıflara ayıran düşünceler ve inançlar sonucu yaşanmış tarihsel olaylarda görebiliriz. Tıp da normatif değerlerle çalışan bir alandır. Tıptaki en belirgin ve rahatsız edici normlar psikiyatride disipline edilmiş olabilir. Kurtulmanın yolu, tüm kararlarımızda bildiğimiz ve güvendiğimiz kuralların dışında düşünmeye çalışmaktır. Mesleğimi icra ederken verdiğim kararlarla ilgili tekrar düşünmemi sağlayan ve bu normatif davranışların herhangi doğru ya da yanlış kavramı içermediğini hatırlatan Micheal Foucault'nun bir söyleşide söylediklerini okumam oldu. Foucault bilimsel olmanın gurur duyulacak bir şey olmadığını ve bunun doğruyu yapıyor olmaktan ziyade, önceden belirlenmiş kurallar içinde davranma disiplini ve bağlılığı olduğunu söylüyor. Aynı şeyi belirlenmiş kurallara uyarak resim yapmak, roman ya da şiir yazmak vs. için de söylüyor. Buradaki sorun, önceden belirlenmiş kurallar içinde hareket etmenin yaratıcılığı ve özgünlüğü engelleyip zamanla körelttiğidir. Bundan dolayı, kurallar dışında yaratılmış olan metinler, melodiler, resimler ve diğer sanat eserlerini görmekten zevk aldığını söylüyor. Daha önce bilmediğimiz türden şeylerle karşılaşmayı beklemek ve bu deneyimleri arama cesaretine sahip olmak demek, bazen boş bir beyinle karar verme zorunluluğunun ürkütücülüğünü yaşamayı beklemek demektir.